Zmiana codziennych przyzwyczajeń zwykle zaczyna się od zauważenia rzeczy, które wcześniej wykonywało się nieomalże automatycznie. Sposób reagowania na stres, odkładanie zadań, unikanie trudnych rozmów czy ciągłe porównywanie się z innymi mogą przez długi okres czasu wydawać się zwyczajną częścią dnia. Dopiero obserwacja własnych zachowań pozwala sprawdzić, które z nich de fakto służą określonym celom, a które utrudniają ich realizację.
Pytanie, jak zmienić własne życie, nie musi zatem oznaczać nagłego przewrócenia codzienności do góry nogami. Na prawdę bardzo często chodzi raczej o rozpoznanie powtarzających się schematów i stopniowe modyfikowanie tych elementów, na które dana osoba ma realny wpływ. W praktyce znaczenie moraz określenie, czego poprawnie oczekuje się od zmiany. Zupełnie inaczej wygląda praca nad lepszą organizacją czasu, zupełnie inaczej nad relacjami, a jeszcze zupełnie inaczej nad sposobem reagowania w sytuacjach napięcia.
W tym kontekście często pojawia się pojęcie rozwój osobisty, które obejmuje sporo różnorakich działań i nie ma jednego, uniwersalnego przebiegu (warto zobaczyć: ebook o programowaniu podświadomości). Dla jednej osoby będzie to nauka planowania i wyznaczania granic, dla innej zdobywanie nowych kwalifikacji albo praca nad sposobem komunikowania własnych potrzeb. Ważne jest rozróżnienie pomiędzy konkretną zmianą zachowania a samym zdobywaniem wiedzy. Można poczytać sporo książek dotyczących organizacji, motywacji czy relacji, a równocześnie nie zmodyfikować żadnego normalnego nawyku. Z drugiej strony wręcz niewielka modyfikacja rutyny może ujawnić kłopoty, których uprzednio nie było widać. Np uwarunkowanie bardziej realistycznego planu dnia może pokazać, że trudność nie wynika z braku czasu, lecz z częstego przerywania pracy. W takich wypadkach przydatne jest sprawdzanie efektów własnych decyzji zamiast zakładania z góry, że określona forma będzie dobrze dopasowana dla każdego.
W opisach pracy nad nawykami i sposobem myślenia można także spotkać określenie programowanie umysłu podświadomego. Jest ono używane w różnych kontekstach, między innymi przy omawianiu automatycznych reakcji, przekonań a także utrwalonych sposobności interpretowania zdarzeń. Warto natomiast zachować ostrożność wobec uproszczonego przedstawiania umysłu jako systemu, który można dowolnie „przeprogramować” za pomocą pojedynczych technik (więcej informacji: jak podświadomość wpływa na nasze życie). Na zachowanie wpływa sporo czynników, takich jak wcześniejsze doświadczenia, aktualna sytuacja, emocje, środowisko a także wyuczone schematy działania. Powtarzanie określonej czynności może sprzyjać utrwalaniu nawyku, ale nie oznacza automatycznej zmiany wszystkich związanych z nim przekonań. W praktyce pomocne bywa dokładne określenie sytuacji, w których pojawia się określony schemat, oraz sprawdzenie, co zwykle następuje bezpośrednio przed nim i po nim. Taka obserwacja umożliwia pracować nad konkretnym zachowaniem zamiast traktować przekształcenie jako abstrakcyjny proces.
Nie każda próba przemian swojego życia przebiega w sposób równy. Początkowa motywacja może być wysoka, a po kilku tygodniach pojawia się zmęczenie, brak czasu lub powrót do wcześniejszych przyzwyczajeń. Jest to też moment, w którym warto wycenić, czy przyjęte założenia były możliwe do utrzymania w zwyczajnych ustaleniach. Zbyt duża liczba przekształceń naraz na prawdę często utrudnia zobowiązanie, co faktycznie przyniosło określony skutek. Z kolei bardzo nieduży zakres działania może nie dawać wystarczających informacji o tym, czy obrany kierunek ma sens. Dlatego obserwowanie własnych reakcji, zapisywanie powtarzających się trudności i korygowanie wcześniejszych zaleceń może być częścią dłuższego procesu. Zmiana sposobu działania nie zawsze znaczy wyeliminowanie określonych zachowań. Niekiedy chodzi o nauczenie się rozpoznawania momentu, w którym pojawia się stary schemat, i świadome wybranie innej reakcji. Takie podejście daje możliwość patrzeć na konwersję bardziej praktycznie, bez oczekiwania natychmiastowych rezultatów i bez przypisywania jednej technice odpowiedzialności za cały proces.
Dodatkowe informacje: podświadomość.